به گزارش خبرنگار مهر، نشست نقد و بررسی کتاب "عوامل فهم متن" اثر سید حمید رضا حسنی با حضور مؤلف و حجت الاسلام دکتر قائمی نیا و دکتر عبدالله نصری عصر روز سه شنبه 22 شهریور در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.
کتاب "عوامل فهم متن" نوشته سیدحمید رضا حسنی به همت انتشارات هرمس منتشر شده که به بررسی عوامل فهم متن از منظر هرمنوتیک و از زاویه دیدگاه فیلسوف معاصر فرانسوی پل ریکور و نیز از منظر دانش اسلامی اصول و از زاویه دیدگاه فیلسوف و فقیه اصولی، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی میپردازد.
دکتر عبدالله نصری استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی در این نشست با اشاره به اینکه کتاب " عوامل فهم متن" اثری ذیقیمت است گفت: از آنجا که در حال حاضر هجمههای زیادی به علوم انسانی وارد میشود مطالعات جدید اینچنینی جای تقدیر دارد.
وی افزود: امروزه به متفکران غربی حرفهایی زده میشود که ناشی از ناآگاهی و عدم شناخت از این متفکران است و این در حالی است که میتوان با انجام مطالعات تطبیقی شباهتها و نکات مثبت آنها را استخراج کرد.
وی در ادامه به دو تقسیم بندی رایج از علم هرمنوتیک در کشور اشاره و تصریح کرد: در کشور ما دو تقسیم بندی از هرمنوتیک رایج شده که نادرست و نارساست. هرمنوتیک فلسفی و هرمنوتیک روشی دو تقسیم بندی رایج از هرمنوتیک هستند. حال سؤال این است که آیا مرزهای میان این دو هرمنوتیک واضح و روشن است و آیا مرزهای مشخصی میان این دو هرمنوتیک وجود دارد.
نصری در ادامه به تعریف این دو هرمنوتیک پرداخت و گفت: هرمنوتیک فلسفی یعنی اینکه فهم چگونه رخ میدهد. در هرمنوتیک روشی این بحث مطرح است که با چه شیوههایی میشود متن را فهمید. یعنی منطق فهم متن برای ما چگونه است. متأسفانه در کشور ما فهم درستی از هرمنوتیک فلسفی نشده است. برای نمونه در کشور ما آرای گادامر به منزله مخالفت او با روش فهم شده است و این در حالی است که گادامر و در نقد روش دکارت که میخواست بر اساس یک سری فرمول مشخص جهان را بفهمد میگوید که این گونه نیست که با یک سری فرمول بشود حقایق جهان را فهمید.
نصری افزود: باید توجه داشت که وقتی چنین فیلسوفانی دارند برای نمونه آرا و آثار ارسطو را تفسیر میکنند قطعاً از روش و متدی بهره میگیرند و بدون روش و منطق نمیشود متن را تفسیر کرد. بر این اساس هرمنوتیک فلسفی و هرمنوتیک روشی از یکدیگر جدا نیستند.
وی تأکید کرد: "اصول" منطق فهم متن است. لذا اگر بخواهیم آنرا نامگذاری کنیم باید آنرا هرمنوتیک روشی بنامیم. این در حالی است که هرمنوتیک ریکور هرمنوتیک فلسفی است. اگر قائل به تفکیک میان هرمنوتیک فلسفی و روشی باشیم در این صورت نمیتوان مقایسه تطبیقی میان اصول و هرمنوتیک انجام دارد. اما باید توجه داشت که این تفکیک درست نیست.
نصری تصریح کرد: علم اصول مبانی فلسفی دارد. باید توجه داشت که ذهنیت و پیش فرضهای مفسر در فهمها دخالت دارند. این بحث هرمنوتیک فلسفی است که البته درست است و مراد آنها این نیست که برای فهم متن منطقی وجود ندارد.
در این نشست دکتر سید حمید رضا حسنی مؤلف کتاب "عوامل فهم متن" نیز به ضرورت انجام چنین مقایسه تطبیقی پرداخت و گفت: از آنجایی که مباحث زبان شناختی و مباحث مربوط به فهم متن در حوزه های دینی اسلام که قدمتی هزار ساله دارد، انعکاسی مناسب نیافته لذا انجام چنین تحقیقاتی ضرورت دارد.
وی تصریح کرد: آنچنان که کشور ما و به طور کلی شرق برای فهم مطالب محققان غربی تلاش میکند ولی انجام تحقیقات و مطالعات تطبیقی و پرداختن به متفکران مسلمان با اقبال خوبی در دانشگاههای غربی روبرو نیست. از اینرو انجام این تحقیقات تطبیقی برای معرفی اندیشمندان مسلمان و ایرانی به جهان حائز اهمیت است.
وی تأکید کرد: باید توجه داشت هرمنوتیک و مباحث زبان شناختی که در فضای غرب وجود دارد با مباحث علم اصول که در بستری متفاوت روییده متفاوت است. از اینرو صحبت از کار تطبیقی دقیق به معنای دقیق کلمه درست نیست. چرا که زمینههای رشد و نمو این دو علم کاملاً متفاوت است. اما در عین حال باید توجه داشت که میتوان شباهتها و تناظراتی میان علم اصول و مباحث هرمنوتیک و دیگر شاخههای زبان شناختی پیدا کرد.
حسنی در ادامه به علل بررسی آرای ریکور و مقایسه آن با محقق اصفهانی پرداخت و گفت: ریکور ناقد رویکرد هرمنوتیک فلسفی و مدرن است. همچنین ریکور متن محور است و در مقایسه با دو نحله هرمنوتیکی که رویکردهای مؤلف محور و متن محور هستند تقارب بیشتری با علم اصول دارد.
وی در خصوص علل انتخاب محقق اصفهانی نیز گفت: محقق اصفهانی از آن جهت انتخاب شد که دستگاه فلسفی شفافی دارد. وی همچنین مباحث زبان شناختی علم اصول را غنای خاص بخشیده و مباحث را روش مندانه مطرح کرده است.
مؤلف کتاب "عوامل فهم متن" در پایان تأکید کرد: محقق اصفهانی حقیقت وضع را حقیقتی اعتباری میداند، وی همچنین اعتقاد دارد که اراده معنای لفظ قید معنای لفظ نیست.
نظر شما